Girişimsel Radyoloji

 

radio

Girişimsel radyoloji radyoloji ünitelerinde kullanılan anjiografi, ultrasonografi vb cihazların kılavuzluğunda damar içinden ilerlenerek veya deriden geçilerek istenilen hedefe ulaşılmak suretiyle gerçekleştirilen amaca özel olarak üretilmiş pek çok özellikli malzemenin kullanıldığı tanı ve tedavi edici yöntemleri ifade etmektedir. Radyolojik yöntemler eşliğinde birçok hastalığın teşhis ve tedavi edilmesidir. Bu amaçla hedef dokuya damar yoluyla veya direkt ciltten yaklaşımlarla girilerek birçok hastalığın tanı ve tedavisi yapılabilmektedir. Girişimler işlemler ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme ve dijital subtraksiyon anjiyografi (DSA) eşliğinde direkt ciltten ya da damar yolu ile girilerek uygulanır.

Yapılan işlemleri iki alt başlık altında toplamak mümkündür:

A. Vasküler Girişimsel İşlemler
i. Tanısal anjiografiler
ii. Balon dilatasyon işlemleri
iii. Stent yerleştirme işlemleri
iv. Endogreft yerleştirme işlemleri
v. Embolizasyon ve kemoembolizasyon
vi. Trombolizis ve aterektomi
vii. Vena kava filtre yerleştirme işlemleri
viii. TIPS
ix. Lazer ablasyon işlemleri

B. Perkütan Girişimsel İşlemler
i.Biyopsiler
ii.Direnaj işlemleri
iii.Radyofrekans ablasyon, mikrodalga ablasyon işlemleri
iv.Vertebroplasti

Bunların dışında daha pek çok alanda da tanı ve tedavi için kullanılmaktadır.

Girişimsel radyolojik işlemler cerrahi tedavi yöntemleri ile kıyaslandığında hasta için çok daha az travmatik olan çok ufak kesilerle yapılan ve tedavi sonrası hastanede kalış süreleri çok daha kısa olan tedavi yöntemleridir. Bu avantajları nedeni ile birçok klasik cerrahi tedavinin yerini almış bulunmakta olup pek çok alanda öncelikli olarak başvurulan tedavi seçenekleri haline gelmiştir.

Stent yerleştirme ve balonla genişletme işlemleri damar içi, safra yolu, idrar yolu dahil olmak üzere pek çok bölgede darlık ve tıkanıklıkların giderilmesinde yaygın ve etkili olarak kullanılmaktadır.

İyi ve kötü huylu tümörlerin besleyici damarlarının tıkanması ve çeşitli enerji türlerinden faydalanarak elde edilen ısı ile etkisiz hale getirilmesi sık olarak uygulanan tedavi şekilleridir. Kafa içi damar baloncuklarından(anevrizma) kaynaklanan kanamalarda ve kanamadan tespit edilen baloncuklarda kafa tası açılmadan kasık yoluyla girilerek çeşitli tıkayıcı materyaller ve stentler yardımı ile baloncukların kapatma işlemleri giderek artan yaygınlıkta yapılmaktadır. Travmalar sonrasında veya başka nedenlerden oluşan damar kaynaklı durdurulamayan kanamalar hızlı ve sadece kasık düzeyinden ufak bir kesi ile yapılan girişle özel tıkayıcı materyallerle hızlı ve etkili olarak durudurulmakta ve hayat kurtarıcı olmaktadır.

Çok yaygın olarak izlenen ve hastalarda oldukça ciddi şikayetlere neden olan bacak toplar damarlarından kaynaklı kronik yetmezliklerde (varis) lazer ve radyofrekans enerjisi kulalnılarak damar içinden ısı yoluyla yakarak tedavi yöntemi bir başka sıklıkla kullanılan girişimsel radyolojik işlemdir.

Yukarıda bahsettiğimiz tedavi yöntemlerine eklenebilecek pek çok girişimsel radyolojik işlem mevcut olup tüm bu işlemlerin ortak özelliği yukarıda da belirttiğimiz gibi hasta için çok daha rahat ve kolay uygulanabilir olması, hastanede kalış süresinin çok daha kısa olması ve hastanın kısa zamanda normal yaşantısına dönebilmesidir. Gerektiğinde tekrarlanabilir olması cerrahi yöntemlere göre çok daha kolay olup tedavinin başarılı olmaması durumunda cerrahi alternatifin uygulanmasını engellememektedir.

Niçin Girişimsel Radyoloji?

  • Hastalıkların daha az invaziv yol ile tanısının konması ve tedavi edilmesi,
  • Cerrahinin uygulanamadığı durumlarda yapılabilmesi,
  • Genellikle anestezi gerektirmemesi,
  • Komplikasyon oranlarının düşüklüğü,
  • İşlem sonucunda ameliyat izi benzeri skar oluşturmaması,
  • Kısa hastane kalış süresi ve bakım kolaylıkları,
  • Genellikle daha düşük maliyette olması yaygın uygulanmasının nedenleridir.

Girişimsel Radyoloji Bölümümüz

Bölümümüzde işlem öncesi hasta hazırlık ve işlem sonrası hasta gözlemi yapılan tam donanımlı hasta odaları bulunmaktadır. Girişimsel radyoloji işlemleri, radyolog doktor ve ekibi tarafından gerçekleştirilir. Bu sayede birçok alanda hastalar, genel anestezi ve cerrahi riskine girmeksizin tanı ve tedavi olanağı bulmuştur.

Genel olarak tüm radyolojik girişimsel işlemler için, işlemin bir gün öncesinde gece yarısından sonra, alınması zorunlu ilaçlar dışında bir şey yenilip içilmemelidir. Eğer bir hastalık sebebiyle devamlı ilaç kullanımı ( özellikle kan sulandırıcı ilaçlar) gerekiyorsa işlemden önce ilgili hekime danışılmalıdır. Ayrıca kalp hastalığı ve yüksek tansiyonu olanların radyologu uyarması gerekir. İşlemden önce bazı kan tahlilleri istenir. Bunlar, işlem sırasında oluşabilecek yan etkilere karşı tedbir almak amacıyla yapılır.

Bazı girişimsel işlemlerde iltihap gelişmesi ihtimaline karşı antibiyotik kullanılabilir. Bu ya işlemden bir süre önce ya da işlem sırasında olur. Hangi yöntemin uygulanacağı önceden hastaya bildirilir ve onam formu alınır.

Girişimsel Radyoloji Uygulamaları

Radyolojik girişimsel işlemlerde; tansiyon ölçümü, damar yolu açılması, hastanın solunum ve dolaşım sistemlerinin takibi yapılır. Radyolog önceden elde edilmiş görüntüler üzerinde gerçekleştireceği işlemi planlar. Girişimsel işlem yapılacak bölge, temizliği takiben lokal anestetik maddeler ile uyuşturulur. Bu sırada hastanın bilinci açıktır ancak ağrı hissetmez.

İncelemede başlıca riskler kanama gelişmesi ve lokal anestezik maddeye karşı alerji oluşmasıdır. Kanama riski için önceden kan tahlili yapılır. Kanama açısından riskli olanlara işlem yapılmaz veya mutlaka yapılması gerekiyorsa önceden bazı tedbirler alınır. Kan tahlilleri normal olan kişilerde kanama çok nadiren gelişir. İşlem sonrasında hastanın kontrol altında tutulmasının en belli başlı nedeni budur. Bu gözlem sırasında kanama gelişecek olursa radyologlar tarafından tedbir alınır. Alerji ihtimaline karşı önceden hastanın bazı maddelere alerjisi olup olmadığı sorgulanır. Buna rağmen alerji gelişmesi durumunda, girişimsel radyoloji bölümünde hazır bulunan bazı ilaçlar ve oksijen ile hasta tedavi edilir.